Сæ фыды фарныл фарн æфтауæг фырттæ (Газета «Пульс Осетии» №13, апрель 2018)

Кæддæр, дам, иу лæппу йæ фыды амарды фæстæ хъуыддаджы балцы цыдис æмæ йæ мады фæрсы, фæндаггаг мемæ цы ахæссон, зæгъгæ.
– Дæ фыды ном, дæ фыды фарн, – уыд мады дзуапп.
Æмæ лæппу балцы йæ фыды ном, йæ фыды фарнимæ алы ранмæ дæр фæндараст кодта. Кæй фырт у, уый-иу куы базыдтой, уæд ыл алы ран дæр æхсызгонæй æмбæлдысты, йæ хъуыддаг ын арæзтой.
Сæ фыды фарнæй хайджын фесты Дзебысаты Барис æмæ Майрæм дæр.
Ивгъуыд æнусы фæндзайæм азты цардыстæм иу хъæуы, Хетæгкаты Къостайы районы Ног Дыгуры хъæуы.
Миша кадджын уыд йæ карæнты, хистæрты æмæ колхозы разамонджыты æхсæн дæр. Нымад лæг – алы хъуыддаджы дæр, алы куыстмæ, æгъдауы балæууынмæ – рæвдз æмæ арæхстджын. Адæм æй фарстой, уынаффæ кодтой йемæ. Колхозы разамынд ын бабар кодта хъомы фермæ. Æмæ дзы куыст æхсыст. Хъугдуцджытæ, фосдарджытæ разы уыдысты сæ разамонæгæй. Уый æнкъардтам мах дæр – скъоладзау фæлтæр.
Мæхъхъæлы сæ раздæры хъæутæм куы рауагътой, уæд Ног Дыгуры хъæуы цæрджыты Цæгат Ирыстоны алы рæттæм лидзын бахъуыд. Дзебысаты Миша йæ бинонтимæ æрцард Джызæлы. Ам сарæзта хæдзар, ам бабирæ сты йæ цот: фырттæ Барис æмæ Майрæм, чызджытæ Азæ, Валя, Зойæ, Райæ æмæ Розæ. Йæ цардæмбал Гуырцъыты Аннæимæ сæ бахъомыл кодтой сæхи хуызæн зæрдæхæлар, адæмæн уарзон æмæ хъуыддаджы, куысты бæрнон уæвыныл.
Уыцы азты – раздæры æмхъæуккæгтæ – кæрæдзийæ адард стæм. Фæлæ Мишайыл
иуахæмы фембæлдтæн Дзуары-хъæуы совхозы директор Парсиаты Хазбийы кусæн уаты. «Рæстдзинад»-ы уæды редактор Хъаныхъуаты Валодяимæ газет адæмæн рафыссын кæныны фæдыл æм бацыдыстæм. Мишайы дæр баййæфтам уым. Совхозæн Хохы Дзуарыхъæуы цы фосы фермæ уыд, уый сæргълæууæг уыд. «Рæстдзинад»-ы йæ хорз
куысты тыххæй æрмæджытæ арæх цыд. Хъаныхъуаты Валодяимæ та хæлæрттæ уыдысты. Миша мæ уал азы фæстæ уайтагъд базыдта, загъта мын, æхсызгон ын кæй у, Валодяимæ иумæ кæй кусын, йæ хæдивæг кæй дæн.
Æз дæр æй йæ царды, куысты хабæрттæй афарстон æмæ мын æхсызгонæй афтæ:
– Æрæджы нæм Куырттаты комы америкаг журналист уыд. Бабæрæг нын кодта нæ фермæ дæр. Фæиста нын нæ къамтæ,
Куырттаты комы рæсугъд бынæт-
тæ. Журналы, дам, сæ рауадздзы-
нæн æмæ уын дзы æрбарвит-дзынæн.
Уый сæм æй сæ хорз куысты тыххæй барвыстой районæй. Æмæ йын зæрдиагæй радзырдтой сæ хабæрттæ, се ‘нтыстытæ, хорз æй суазæг кодтой. Бахæлар сты йемæ, фæлæ йын Миша йæ ном нал хъуыды кодта.
Уыцы фембæлдæй цасдæры фæстæ та иу хъуыддаджы баиу стæм, æмæ мæ фыццаг фарст уыд, америкаг журналист сын журнал æрбарвыста, уый. Æрбарвыста, загъта мын, диссаджы рæсугъд къамтимæ, фæлæ, дам, иунæг, æмæ йæ партийы Алагиры райкомы уæды фыццаг секретарь Дудиаты Мойсей йæхицæн ныууагъта.
Ахæм, адæмæн уарзон æмæ хъуыддагыл, куыстыл æнувыд, иузæрдион уыд куырыхон хистæр Дзебысаты Миша. Йæ хорзы кой айхъуыст суанг фæсарæнты дæр. Йæ фарнæй фæрнджын сты йæ бирæ цот. Царды фыццаг къахдзæфты дзы алкæмæн дæр йæ ном, йæ намыс, кæй зæгъын æй хъæуы, уыдысты æнцой æмæ ныфсы хос. Ныр сыл сæхæдæг сæ хорз хъуыддæгтæй бæрзонддæр схæцыдысты, æфтауынц сыл.
Мæнæн дзы абон мæ ныхасы сæр сты дыууæ æфсымæры – Барис æмæ Майрæм. Барис райгуырд 1954 азы Хетæгкаты Къостайы районы Ног Дыгуры хъæуы. Каст фæци Джызæлы астæуккаг скъола. Советон Æфсады службæйы фæстæ иуцасдæр акуыста Дзæуджыхъæуы автоколоннæйы, стæй бацыд ахуыр кæнынмæ Хæххон хъæууонхæдзарадон институты механикон факультетмæ. Каст æй фæци æнтыстджынæй. Куыста алы рæтты. 1998–2004 азты разамынд лæвæрдта Уæллаг Санибайы бынæттон хиуынаффæйады администрацийæн. Хъæубæстæ дзы уыдысты разы, фæлæ йæ зæрдæ ахсайдта хи куыстуат байгом кæнынмæ, æмæ ссис амалхъом. Ис æм йæхи фермерон хæдзарад. Куысты бынæттæ скодта дзæвгар адæмæн, æхсыр æмæ æхсыры æндæр продукттæй, йæ фадат цас амоны, уый бæрц æфсады республикæйы цæрджыты. Йæ фыдау у зæрдæхæлар æмæ адæмæн уарзон, йæ куысты – иузæрдион, æмæ йын дзы ис æнтыстдзинæдтæ.
Барис у хорз бинонты хистæр. Йæ цардæмбал Абайты Наташæимæ сын дунемæ рантыст æртæ хъæбулы, бахъомыл сæ кодтой сæхи хуызæн фæллойуарзаг æмæ царды нысанмæ тырнагæй. Лæппутæ Витали æмæ Алибег каст фесты хъæууонхæдзарадон институт, чызг Зæринæ – юридикон факультет. Æртæйæ дæр сты хъуыддæгты лæуд.
Сæ фыд Мишайы фарныл ноджы уæлдæр схæцыд кæстæр фырт Майрæм. Кæстæр, дам, сгуыхагдæр у, фæзæгъынц ирон адæм. Æмæ уыцы æцæгдзинад æвдисы йæ куыст, йæ архайд æмæ йе ‘нтыстдзинæдтæй Майрæм. Райгуырд 1958 азы Джызæлы. Скъолайы фæстæ каст фæци Хæххон хъæууонхæдзарадон институты механикон факультет. Æфсады службæйы фæстæ йæ фæллойадон фæндаг райдыдта Джызæлы Кировы номыл совхозы. Ныр цалдæр азы кусы хисæрмагонд куыстуат «Спецтепломонтаж»-ы хицауæй. Уыд РЦИ-Аланийы Парламенты депутат, у УФ-йы хъæууонхæдзарады сгуыхт кусæг, РЦИ-Аланийы цæрæнуæтты-коммуналон хæдзарады сгуыхт кусæг, саккаг ын кодтой майдан «Ирыстоны намысæн».
Дзебысаты Майрæмæн йæ цардæмбал Светланæ Морозоваимæ ис цыппар хъæбулы. Хистæр чызг Кристинæ каст фæци Санкт-Петербурджы æфсæддон медицинон академи, кæстæр Мæдинæ та – Дунеон ахастдзинæдты институт (Санкт-Петербурджы), лæппутæй Хетæг – Хæххон металлургон институт, Миша та ма у ахуырдзау.
Майрæмы хисæрмагонд куыстуат «Спецтепломонтаж» у Цæгат Ирыстоны стырдæр арæзтадон организацитæй иу. Республикæйы йæ чи нæ зоны, ахæмтæ, æвæццæгæн, стæм уыдзæн. Зонгæ та йæ кæнынц адæмæн йе стыр лæггæдты фæрцы. Кæд йæ сæйраг куыст
доны æмæ газы хæтæлтæ ивын, ногтæ æвæрын у, уæддæр æй адæм зонынц алцæмæй ифтонг бирæуæладзыгон цæрæн-хæдзæрттæ аразæгæй. Æмæ йæ куыстæй сты райгонд.
Майрæм дардылхъуыдыгæнаг æмæ сфæлдыстадон разамонæг у, хъæппæрисджын, цард æнкъарæг. 2008 азы нæ бæстæ экономикон цъысымы куы бахауд æмæ куыст размæ куы нал цыд, уæд диссаджы раст хъуыдыйыл фæхæст, адæм тыхст цæмæй сты, ууыл сагъæс кæнгæйæ – цæрæн хæдзæрттæ аразыны фæнд æм фæзынд. Æмæ ныллæууыд уыцы куыст кæныныл дæр. Уæд кæй нæ фæрæдыд, уымæн абон ис ирд æвдисæнтæ, сæ сæйрагдæр – йæ арæзт хæдзæртты цæрджыты разыдзинад æмæ сæ арфæйы ахаст. Аразгæ та кæны хицæн хæдзæрттæ нæ, фæлæ æнæхъæн микрорайонтæ. Уыдонæй иу ран радта, 50 мин квадратон метры кæм уыд, ахæм хæдзæрттæ, 31-æм микрорайоны та – 30 мин квадратон метры. Æмæ сæ æрцæрыны бон у алыфадатджын адæмæн – йæ фæрæзтæм æмхасæнтæ чи кæны, уыдонæн, стæй рæстæмбисцæрджытæн дæр.
Бынæттон администрациты заказтæм гæсгæ «Спецтепломонтаж» цæрæн хæдзæрттæ аразы хæстыты ветерантæ æмæ фæкæсинаг бинонтæн дæр. Æмæ æрмæст Дзæуджыхъæуы нæ, фæлæ Беслæны, Алагиры, Æрыдоны, суанг Хуссар Ирыстоны дæр. Республикæйы районты фылдæр кæнынц дон æмæ газы хæтæлтæ уадзыны, зæрæдты ногтæй ивыны куыст. Куыстуат ифтонг у, йæ дæсныйад хорз чи зоны æмæ йæм чи арæхсы, ахæм кусджытæй. Уыдонæн сæ нымæц фылдæрæй-фылдæр кæны, æгуыст адæмæн та – къаддæр. Уый дæр стыр ахъаз у Ирыстоны мидуавæр хуыздæр кæнынæн. Уымæй, Майрæммæ чи кусы, уыдонæй хъаст ничи кæны йæ куысты уавæртæ æмæ мыздæй. Сæ хæстæ æххæст кæнынмæ та æвналынц хæрзхъæд æмæ аив арæзтадон æрмæг æмæ ивæн хæйттæй. Уымæй иу хæдзар, объект дæр нæ раттынц, цалынмæ йын йæ бацæуæнтæ, йæ алыварс дæр не саив кæнынц, уæдмæ.
Майрæм зæрдиагæй ауды йæ кусджытыл, бахъуаджы сахат сын æххуыс кæны алцæмæй дæр, суанг сын санаторитæм дæр путевкæтæ æлхæны, фатер дзы кæмæн нæ вæййы, уый йæ райсы йæхи аргъæй, сæ цот институтты ахуыр кæнынц куыстуаты хардзæй. Гъе, уыцы аудындзинад æнкъаргæйæ, «Спецтепломонтаж»-æй æндæр куыстмæ ничи ацæуы. Сæхимæ цæуджытæ та – бирæ. Гæнæн æмæ амалæй дзы «нæ» никæмæн дзурынц. Сæрдыгон каникулты рæстæджы ма сæм сæ кусджыты цот дæр æххуысмæ фæзынынц. Мыздыл...
Дзебысаты Майрæм кæны хæрзаудæн куыст дæр. Ныры дуджы фæкæсынхъуаг адæм сбирæ сты, æмæ йæм дзы чи баулæфы, уымæ йе ‘ххуысы къух ма æрбадара, ахæм иу цау дæр нæй. Уæлдайдæр рынчынтæм. Уымæн æвдисæн стæм мах, газет «Рæстдзинад»-ы кусджытæ дæр. Йæ рынчынæй чи адзæбæх, ахæм адæм нæм цæуынц газеты Дзебысаты Майрæмæн арфæ ракæнынмæ, сæ цины æмæ
разыйы цæссыгтæ нæ уромгæйæ.
«Спецтепломонтаж» йе ‘ххуысы хай кæны Ирыстоны æхсæнадон организацитæн, спортклубтæн, сывæллæтты хæдзæрттæн, Зæрæдты хæдзары цæрджытæн, культурон артдзæстытæн. Майрæм ауды дунейы иунæг æрвылбонон ирон газет «Рæстдзинад»-ыл, ирон чиныгыл дæр. «Рæстдзинад»-æн у йæ хæлар, æрвылхатт дæр æй рафыссы фæкæсинаг бинонтæн, ветерантæн.
Дзебысаты Майрæмы хорзы кой азæй-аз арæхдæр хъуысы Ирыстоны. Æмæ уый хуымæтæджы нæу. Цъайы, дам, цы ныдздзурай, уый дæм сдзурдзæн. Адæммæ цы зæрдæйы уаг дарай, уымæ гæсгæ дын дзуапп дæтдзысты. Майрæммæ цы ис, уый дих кæны адæмимæ. Мулкæй, æхцайæ ничи ма бафсæст, йемæ дæр дзы уыцы дунемæ ничи ницы ахаста. Уый æмбары Майрæм æмæ архайы йæ адæмæн æрмæстдæр хорз ракæныныл.
Ахæм зондыл хæст у йе ‘фсымæр Барис дæр. Уый у сæ фыд Мишайы фарн. Æмæ сæ рæдийын кæй нæ кæны, адæм дæр сын уыцы хуызы дзуапп кæй дæттынц, уый бæрæг уыд, ивгъуыд аз сæ мад Аннæ цардæй куы ахицæн, уæд йæ æвæрæн бон. Сыхбæстæй, хъæубæстæй, хион-хæстæгæй, зонгæйæ, суанг республикæйы Парламенты депутаттæ, Хицауады разамындæй Сæргълæууæджы онг, алчидæр зæрдиагæй тырныдта Барис æмæ Майрæмы фарсмæ балæууынмæ, сæ зын сын фæрогдæр кæнынмæ. Джызæлы уынгты адæм нал цыдысты. Аннæ сыл хæрзмæ аудæд. Йæ бирæ цотæн та уыцы бирæ адæмимæ æнæниз æмæ æнæфыдбылызæй, сæ кæстæрты хорздзинæдтæм кæсгæйæ, æппынкъаддæр сæдæ азтæ цæрын куыд бантыса, уыцы арфæ сыл Стыр Хуыцауæй æрцæуæд.

ЦГЪОЙТЫ Хазби

Комментарии

Комментарии к данной статье отсутствуют

Добавить свой комментарий

Ваше имя:
Код:
Комментарий: